UT không phải là “sinh vật kén ăn”. Tuy nhiên, việc thường xuyên ăn một số loại thực phẩm nhất định có thể vô tình tạo ra môi trường thuận lợi cho tế bào UT phát triển.
Thông qua việc cung cấp năng lượng dư thừa, sinh ra chất gây UT hoặc làm suy yếu hệ miễn dịch, dưới đây là 6 nhóm thực phẩm cần đặc biệt thận trọng , kèm theo cơ chế khoa học và số liệu cảnh báo rõ ràng.
1. Thực phẩm nhiều đường
Kẹo, nước ngọt, trà sữa, bánh kem, tinh bột tinh chế… đều thuộc nhóm giàu đường. Về mặt sinh học, tế bào UT sử dụng glucose theo con đường “đường phân hiếu khí”, với tốc độ tiêu thụ glucose cao gấp 2-10 lần tế bào bình thường . Chế độ ăn nhiều đường còn kích thích tiết yếu tố tăng trưởng giống insulin (IGF-1) , trực tiếp thúc đẩy tế bào UT tăng sinh, đồng thời gây kháng insulin và viêm mạn tính.
Nghiên cứu mới của Bệnh viện Hoa Tây, Đại học Tứ Xuyên (Trung Quốc) cho thấy, nạp trên 25g đường bổ sung mỗi ngày làm tăng nguy cơ UT gan 38%, UT tụy 27% và UT vú 19%. Một ly trà sữa thông thường có lượng đường tương đương 14 viên đường , vượt xa khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
2. Thịt chế biến sẵn
Xúc xích, thịt xông khói, thịt muối, lạp xưởng… đều nằm trong nhóm thịt chế biến . Trong quá trình ướp và hun khói, các thực phẩm này thường chứa nitrit , khi vào dạ dày sẽ chuyển hóa thành N-nitrosamine , một chất gây UT mạnh, trực tiếp làm tổn thương DNA.
Cơ quan Nghiên cứu UT Quốc tế (IARC) thuộc WHO tiếp tục xếp thịt chế biến vào nhóm 1 chắc chắn gây UT ở người . Theo The Lancet Oncology , mỗi 50g thịt chế biến mỗi ngày làm tăng nguy cơ UT đại trực tràng thêm 18%.
3. Thực phẩm muối chua
Dưa muối, cá muối, thịt muối, tương chao… trong quá trình lên men không hoàn toàn sẽ sinh ra nitrit , sau đó chuyển thành nitrosamine trong môi trường axit của dạ dày. Những chất này kích thích niêm mạc tiêu hóa, gây tăng sinh bất thường tế bào.
Theo báo cáo năm 2025 của Trung tâm UT Quốc gia Trung Quốc, người thường xuyên ăn đồ muối chua có nguy cơ UT dạ dày cao gấp 2,3 lần , nguy cơ UT thực quản tăng 1,8 lần. Riêng cá muối kiểu châu Á còn liên quan chặt chẽ tới UT vòm họng.
4. Đồ chiên rán và nướng
Khi chiên hoặc nướng ở nhiệt độ trên 200 độ C, chất béo và protein tạo ra benzopyrene, amin dị vòng và acrylamide đều là các chất gây UT mạnh. Phần thực phẩm cháy xém chứa lượng benzopyrene cao gấp nhiều lần mức an toàn .
Dữ liệu lâm sàng cho thấy, ăn đồ chiên từ 3 lần mỗi tuần trở lên làm tăng nguy cơ UT dạ dày 41% và UT đại trực tràng 35%. Người thường xuyên ăn đồ nướng có nguy cơ UT phổi cao gần gấp đôi .
5. Đồ uống có cồn
Đồ uống có cồn khi vào cơ thể được chuyển hóa thành acetaldehyde , một chất gây UT nhóm 1. Acetaldehyde phá hủy DNA, ức chế quá trình sửa chữa tế bào, gây viêm gan mạn và cuối cùng dẫn tới xơ gan, UT gan. Đồng thời, rượu còn làm tăng nguy cơ UT vú và hiệp đồng nguy hiểm với thuốc lá.
Mỗi 10g cồn mỗi ngày (tương đương một ly bia) làm tăng nguy cơ UT vú 7%. Kết luận then chốt là không có ngưỡng uống rượu an toàn .
6. Thực phẩm mốc, hỏng
Đậu phộng, ngô, gạo, hạt khô hay trái cây bị mốc có thể chứa aflatoxin , một trong những chất gây UT mạnh nhất từng được biết đến, với khả năng gây UT gan cao gấp hàng chục lần thạch tín . Đáng chú ý, độc tố nấm mốc không bị phá hủy bởi nấu nướng thông thường .
WHO cảnh báo, người tiếp xúc lâu dài với aflatoxin có nguy cơ UT gan cao gấp 6,4 lần . Nhiều khảo sát dịch tễ cho thấy phần lớn bệnh nhân UT gan từng có thói quen ăn thực phẩm mốc.
Nguồn và ảnh: Sohu